Szymonowiczowskie reminiscencje 1629 – 1929 – 2019

Dzień pierwszy 26.09. – Dyktando

Współtwórca zamojskich „Aten”

Wznosząc Zamość, jako idealną stolicę „państwa zamojskiego”, Jan Zamoyski tworzył silny ośrodek administracyjny, gospodarczy, naukowy
i kulturalny. Kanclerz zapragnął, aby zgodnie z doktryną Cycerona podporządkować całość założenia miejskiego zasadzie harmonii wszystkich jego elementów. Urodzony w lwowskiej mieszczańskiej rodzinie wybitny filolog i poeta, Szymon Szymonowic, okazał się najważniejszym pomocnikiem kanclerza w realizacji jego idei oraz współtwórcą instytucji oświatowo-kulturalnych: Akademii Zamojskiej oraz związanej z nią drukarni i biblioteki. W liście do poety z 12 marca 1593 r. Jan Zamoyski pisał: „Mój łaskawy panie Simonides! (…) Zgoła chcę ja mieć (…) szkołę obywatelską, z której wychodziliby tacy, żeby ku pomnożeniu chwały bożej żyli i Jego K. Mości,
i Rzeczypospolitej (…). Proszę tedy WMsć przyjaciela swego, abyś mi WMść raczył osoby do tego sposobne raić (…)”.

Pełniący funkcję „ministra oświaty i kultury” na dworze Jana Zamoyskiego autor „Sielanek” skompletował zespół profesorski, uczestniczył w pracach przy układaniu programu, planu nauk i regulaminów wewnętrznych uczelni. Werbując profesorów troszczył się o to, aby ściągać do Zamościa najlepsze umysły w Rzeczypospolitej.

Szczególną zasługą Szymonowica było zorganizowanie w Zamościu drukarni akademickiej. Jej publikacje do dzisiaj uchodzą za białe kruki o nieprzemijającej wartości, czego wybitnym przykładem pozostają wydane
w 1614 roku, wspomniane już wcześniej, „Sielanki”. Warto pamiętać, że to właśnie w drukarni zamojskiej po raz pierwszy w druku zastosowano pisownię „o” z kreską. Szymonowic dbając o szatę graficzną książki, stosował czcionki charakteryzujące się pięknym krojem, dając pierwszeństwo antykwie przed tradycyjną szwabachą. W liście do Zamoyskiego z 13 grudnia 1593 r. pisał: „Polskie pismo niechajby było według ortografii pana Kochanowskiego; tylko bym je z niemieckiego charakteru na włoski raczej odmienił”.
Trzecia wreszcie czynność związana z organizacją ośrodka akademickiego
w Zamościu to gromadzenie księgozbioru. Rozpoczął je Szymonowic już w 1594 r. i kontynuował w latach następnych.

Takiemu to człowiekowi – współtwórcy i współorganizatorowi zamojskich „Aten” – powierzył Jan Zamoyski również kierowanie nauką i wychowaniem swego syna Tomasza. Choć napisana przez Szymonowica instrukcja „O wychowaniu JMości Pana Tomasza” początkowo została przez Zamoyskiego  przyjęta krytycznie, to ostatecznie powierzono mu kierowanie nauką
i wychowaniem młodego hetmanowicza.

Tekst dyktanda opracował Pan prof. Piotr Linek

 

Dzień drugi 27.09. – Sesja Krajoznawcza

 

Dzień trzeci 28.09 – Wycieczka do Czernięcina, Turobina i okolic

Część pierwsza

 

Część druga